"Het staat vast dat een oppervlakkige kennis van de natuur de geest doet neigen naar atheïsme, maar dat een grondiger studie hem terugbrengt tot godsdienst."   -   Francis Bacon
Edito januari 2010 - De PvdA en de teloorgang van de middenklasse

maandag 8 februari 2010 23:52 door: Tom Zwitser

Minister Verhagen – en de rest van het CDA – is tegen het voorstel van de PvdA om het toptarief van de belastingen van 52% naar 60% te verhogen. Zijn argument is de concurrentiepositie met omringende landen: rijken zullen verhuizen naar het buitenland en Nederland wordt er per saldo dus armer op. Want straks zijn er helemaal geen rijken meer om die 60% belasting te betalen. PvdA-er Diederik Samson, die al jaren onderweg is naar het premierschap door nooit voor zichzelf of zijn eigen partij te spreken, maar consequent te spreken van wat “wij als Nederland” wel of niet moeten willen, antwoordde Verhagen per Twitter dat “Nederland er wel socialer van wordt.” De vraag is natuurlijk welk Nederland er socialer op wordt en welk Nederland er armer op wordt.

Samsom ziet wel in dat Verhagens concurrentieargument klopt maar plaatst desalniettemin zijn ideële overweging boven het reële argument, ook al brengt het ideële motief alleen op korte termijn geld in het laatje (namelijk, zolang de rijken nog in Nederland wonen) om sociaal te doen en keert het zich later tegen zichzelf.

Samsom wil met dit plan de burgers in de eerste plaats iets leren: namelijk dat ze asociaal zijn en hoe ze vervolgens socialer worden of doen. Dat is heel eenvoudig: wanneer de staat nog meer geld bij ze weghaalt worden de burgers vanzelf socialer. De PvdA wil Nederland socialer maken door de burgers zelf te verhinderen om dat te doen. De vraagt blijft derhalve wie de PvdA bedoelt met dat ‘socialere Nederland’: de rijken, de armen, of de staat? Rijken worden niet socialer door ze nog meer geld af te nemen en of de staat socialer wordt door zich als een Robin Hood voor te doen waarbij het nog maar de vraag is of dat geld ook echt bij de armen terecht komt of dat er alleen PvdA prestigeprojecten mee worden gefinancierd (Vogelaarwijken) staat ook ten zeerste ter discussie. Op dat laatste lijkt het namelijk keer op keer neer te komen; nog meer ambtenaren sociale dienst, nog meer misbruik van sociale regelingen en dus zullen VVD en CDA vragen om nog beter toezicht en zullen ze nog meer wetten afkondigen die de staat toestaan om met nog meer ambtenaren de deur bij u en mij binnen te vallen. Echt sociaal is het dus allemaal niet.

Wat betekent sociaal in het echt?

Of armen ook werkelijk socialer worden valt ook te betwijfelen. Het sociale gedrag is nooit een karaktereigenschap geweest van de allerarmsten. Het sociale kwam derhalve altijd van de lage en hoge middenklasse; de klasse die zich ooit in de gildestructuren organiseerde en zorgde voor sociale, politieke en economische stabiliteit. Dit was de klasse die kon uitdelen van wat ze verdienden, van wat ze op zee vingen, of zelf produceerden, maar die bovenal hard werkte en zowel op het land als in de stad fungeerde als maatschappelijk bindmiddel. Het was de klasse die zich in katholieke streken organiseerde in schuttersverenigingen, st.Vincentiusverenigingen, en later ook in sportverenigingen en daarmee in ieder geval de maatschappelijke stabiliteit vergrootte. In protestantse streken was het vaak de diakonie van de N.H. kerk die beslist niet met overheidsgeld de armen in ieder dorp huisvesting en werk bood, en ook vaak bestond uit middenklassers. Tegelijkertijd konden ze de armen – waaronder veel landlopers en gespuis – wel overtuigen dat voor brood ook gewerkt moest worden.

In die middenklasse zijn nog steeds resten van die sociale verantwoordelijkheid aanwezig. Er is een hoog besef voor een goede opleiding, voor werken, voor inkomen en voor verantwoordelijkheid; alleen het doel daarvan is veranderd. De PvdA heeft geen enkele overtuiging om allereerst sociaal te zijn met deze socialen en allereerst het sociale van de middenklasse te beschermen en versterken. Integendeel: het zijn juist deze socialen die asocialer zijn geworden naarmate de PvdA-verzorgingsstaat logger en groter werd. Het zijn bovendien ook niet de arme asocialen die socialer zijn geworden.

Een geval uit mijn directe omgeving verkeert al enige tijd in de w.w. tot zijn eigen grote frustratie want hij heeft een zeer goede c.v. Hij is tegen zijn zin ontslagen omdat hij onder zijn niveau werkte en volgens zijn chef op zoek moest naar beter werk. Hij is bij verscheidene sollicitaties afgewezen vanwege zijn te goede c.v., maar wil dolgraag aan het werk, desnoods met omscholing. Maar zelfs daar zijn de Groningse sociale PvdA-ambtenaren niet toe te vermurwen. Hij komt in geen enkel opzicht in aanmerking voor omscholing.

Wie daarentegen nooit aandacht besteed heeft aan een goede opleiding, niet wil werken en zo onverschillig mogelijk is, kan er zeker van zijn dat er tonnen geïnvesteerd worden middels omscholing, sollicitatietraining, werkbegeleiding en therapie. De naaste bekende vertelt regelmatig over het volk dat bij het CWI over de vloer komt; het is gewoon verspilde moeite. Die mensen zijn niet te helpen met omscholing, sollicitatietrainingen, therapieën en werkbegeleidingscoaches. Als ze al werken is het baan in, baan uit. Het enige wat ze echt doen is andere mensen aan het werk houden die dit allemaal moeten ‘begeleiden’. Binnen het uitkeringencircuit zijn deze coaches echter een van de grootste kostenposten. Wie op een makkelijke manier veel geld wil verdienen moet zeker aan de slag als werkbegeleider – een zeer goed betaald baantje voor weinig inspanning. En het wordt tegenwoordig ook nog als zwaar beroep gekwalificeerd zodat u niet tot uw 67e door hoeft te werken.

Het wordt dus steeds onduidelijker wie er sociaal worden of doen. Het feit dat Samsom zijn toevlucht neemt tot de abstractie ‘Nederland’ – dat zogenaamd socialer moet worden – geeft dat eigenlijk al aan. Waarbij wij nog steeds maar moeten aannemen dat het geld van deze belastingverhoging ook in de sociale sector wordt geïnvesteerd. Er is niemand die profiteert, behalve het PvdA-electoraat. Want het probleem is dat de meeste ambtenaren van de sociale dienst hun baan aan de PvdA te danken hebben en derhalve gewoon PvdA stemvee zijn. Ze lijden aan dezelfde ziekte als Samsom: ze vinden allereerst zichzelf zo sociaal en de rest zo asociaal. Ze doen zulk goed en zwaar werk dat zo weinig gewaardeerd wordt en ze hebben het zo druk dat ze eigenlijk voortdurend meer collega’s nodig hebben. Kortom: met vetbetaalde banen doen ze ‘zulke goede dingen’ met geld dat niet van hun is. En wie eenmaal de beschikking hééft over andermans geld krijgt daar nooit genoeg van. De PvdA slaat zo twee vliegen in een klap: ze schept banen voor eigen mensen en creëert zo een eigen middenklasse wiens werk bestaat uit het kopen van stemmers uit de allerarmste klasse – met geld uit de hoogste klasse en ondernemers. M.a.w: VVD- en CDA-kiezers houden de PvdA in stand.

Het is niet slecht om sociaal te zijn maar wel als dat gebeurt middels een one-issuepartij als de PvdA, want het sociale keert zich uiteindelijk tegen zichzelf omdat de staat per definitie niet sociaal kán zijn, waar een volk het juist móet zijn. Sociaal-doen wordt de parasiet die de rest van het bestaan – het volk, de maatschappij en de politiek – deconstrueert. De PvdA is verslaafd aan sociaal doen en droomt, met Ghandi’s woorden “van een perfect systeem waarin niemand meer goed hoeft te zijn.” Pas als niemand mee

De middenklasse

<!--[if !supportEmptyParas]--> <!--[endif]-->

Maar ook zonder PvdA is het nog de vraag of zo’n systeem nu nog valt te ontwijken. Niet voor niets valt de middenklasse al lange tijd ten deel aan erosie op sociaal vlak. Het gezonde verantwoordelijkheidsbesef van eertijds heeft geresulteerd in mensen die vaak op een managementfunctie bij de overheid werken; voor een nieuwbouwhuis in een nette buurt, voor de caravan en alle hoognodige vakanties en futregelingen en sabbaticals en tweede huizen. Alle levensrisico’s zijn zorgvuldig in goedkope collectieve polissen verzekerd. Het zijn mensen geworden die steeds meer opgaan in hun eigen veilige wereldje en waarin paniek en hysterie voor de dag komen wanneer zich onverwachten en ongeplande zaken voordoen, zoals sociale zaken. Ieder bedelaar en zwerver wordt ineens genegeerd omdat het toch hun eigen schuld (of ‘keuze’) is. Dat niet alles in het leven eigen schuld noch eigen verdienste is, komt niet meer in hen op. Het is niet meer nodig om goed te zijn of goed te doen want daar is de staat nu voor. Het bestaan van de PvdA wordt vanuit deze middenklasse getolereerd omdat ook zij geloven in zo’n perfect systeem. Als er een klasse is die leeft in de droom van het perfecte systeem dan is het deze middenklasse wel. Als er een klasse is die volledig geperverteerd raakte door PvdA politiek en volledig is geasocialiseerd, dan is het niet de onderklassen noch de allerarmsten, maar juist de middenklasse die alle vitaliteit, besef voor binding en verantwoordelijkheid heeft verloren. De Weense schrijver Hugo von Hoffmanstal schreef over deze zwevende en dromerige middenklasse: “Hoe sterker en hoogmoediger men is in zijn dagdromen des te zwakker kan men leven. Niet in staat tot heersen of dienen, niet in staat liefde te geven of te ontvangen zwerft hij rond als een geest temidden van de levenden.”

<!--[if !supportEmptyParas]--> <!--[endif]-->

Dit bestaan staat in schril contrast met de verantwoordelijken binnen het MKB. De zelfstandigen aldaar weten wat geld verdienen is, maar ook wat de risico’s ervan zijn en de overgave die het runnen van een bedrijf eist en het risico van onverantwoord en egoistisch gedrag voor de paar werknemers die er in dienst zijn. Omdat hier nog enig besef is voor maatschappelijke en sociale verantwoordelijkheid wordt bij de kleine en middenzelfstandigen vaak het meeste geld gedoneerd aan maatschappelijke, economische en politieke projecten die minder dromerig van aard zijn als de PvdA. De kosten voor bijvoorbeeld een ongevallenverzekering voor zelfstandigen is haast onbetaalbaar en staat in schril contrast met vergelijkbare premies binnen de collectieve verzekeringen.

<!--[if !supportEmptyParas]--> <!--[endif]-->

Men zou de teloorgang van de middenklasse al kunnen dateren bij de afschaffing van de gilden in de Franse Tijd. En wellicht zelfs bij het weren van de gilden uit de stadsbesturen in de late Middeleeuwen. Maar we zien de grootschalige erosie pas echt snel verlopen synchroon aan de opkomst van de verzorgingsstaat die iedere zorgtaak uit het maatschappelijke heeft overgeheveld naar de staat. Alle realiteitszin is ingewisseld met mogelijkheidszin. <!--[endif]-->

De klasse zonder eigenschappen

<!--[if !supportEmptyParas]--><!--[endif]--> Wat de middenklasse van nu drijft zijn sentimenten. Voor mensen die leven in een utopische droom is het vreemd om te merken dat ze alles zo ‘bewust’ willen doen. Zoals de vrouw van 40 die altijd bewust heeft gekozen voor haar opleiding en zelfstandigheid, die altijd bewust gekozen heeft voor haar carriere en die nu ook bewust naar haar lichaam luistert, daar bewust een goede man bij uitkiest (na de nodige relatie-illusies achter zich verbrand te hebben) en dan tenslotte bewust voor een kind ‘kiest’. Soms krijgen ze dan ook nog een kind (of ze nemen er een van een ander), waarna je de paniek ziet toeslaan. De hysterie der mogelijkheden slaat toe omdat ze altijd in de roes van zekerheden geleefd hebben. Alles was gepland en verliep volgens planning tot en met het krijgen van een kind en dan komen ze erachter dat het kind zelf zich niet altijd iets van een planning aantrekt. En omdat een kind zich weinig van een planning aantrekt, wordt het geen minuut met rust gelaten en overstelpt met plichtmatige en paniekerige aandacht. Het gebrek aan realiteitszin beweegt hen ertoe om iedere mogelijkheid te elimineren waarin hun kind iets kan overkomen en waarmee het kind dus onder meer de kans krijgt om normaal te worden. Men wordt immers normaal door in de realiteit te staan en zo werkelijkheidszin te ontwikkelen en niet door omringd te worden door de paniek der opdoemende mogelijkheden. Het kind groeit op in een klimaat waarin het goed noch kwaad kan doen, of mag overkomen. De  In feite is deze moeder nooit volwassen geworden, evenals de ‘vriend’ die voor vader speelt. Er zit geen hardheid in deze mensen; geen innerlijke kern. Ze leiden een ronddobberend leven. Hoffmanstals woorden “niet in staat liefde te geven of te ontvangen” blijkt telkens van toepassing.

<!--[if !supportEmptyParas]--> <!--[endif]-->

Wanneer nu de stekker uit de verzorginsstaat getrokken zou worden, zou de maatschappelijke ontreddering te groot zijn. Er moet dus een langzaam proices op gang komen om de verzorgingsstaat af te bouwen zonder asociaal te zijn, maar het sociale weer aan de burgers zelf terug te geven. Om de verzorgingsstaat nu te versterken zou echter nog desastreuzer op de lange termijn zijn. Nationale verarming, zoals Verhagen noemt, is echter een van de bijkomende rampen, maar niet de hoofdramp. De hoofdramp is nu al tijden zichtbaar, gaat nu al tijden voort zonder dat er wezenlijk opgetreden wordt en heeft ook al meerder sociologische klassiekers op zijn naam staan. De problematiek is dus bekend, maar niet erkend. Ze leidt dus ook zelf aan een gebrek aan realiteitszin omdat alles op weg naar het volmaakte systeem tot de mogelijkheden behoort en dus gezegd mag worden, maar zo tegelijkertijd onschadelijk is.

<!--[if !supportEmptyParas]--><!--[endif]-->

<!--[endif]-->